SS-A (Ro) компонентінің антиденелері
Қан сарысуындағы SS-A (52 және 60 kDa) IgG-антиденелері аутоиммундық ревматоидтық ауруларды (жүйелі қызыл ноқта, Шегрен синдромы) салыстырмалы диагностикалау және мониторингілеу үшін қолданылады. Антиденелер цитоплазмалық антигендер тобына жатады. Иммундыреактивті нәруыздар әртүрлі комбинацияда кездеседі, сондай-ақ шығу тегі вирустық нәруыздармен байланыса алады. Дәнекер ұлпаның аралас аурулары мен Эпштейн-Барр вирусымен вирустық инфекциялар араласында байланыс байқалған.
Анти-dsДНК жоқ жүйелі қызыл ноқта бар науқастарда анти-ssДНК-, анти-SS-A- және анти-SS-B-антиденелері өте жиі анықталады. Антиденелер концентрациясы мен аурудың ауырлығы арасында антиденелер концентрациясының белсенді кезеңде жоғарылауымен тығыз байланыстылық байқалды. Белгілі түрдегі антиденелер тек бір ғана ауруға тән емес, бірақ әртүрлі комбинацияда кездесуі мүмкін. Антиденелердің әртүрлі комбинациясын болуы және олардың концентрациясының анықталу ерекшеліктері науқастың жалпы клиникалық көрінісімен бірге ревматоидты аутоиммундық ауруларды бағалауда маңызды диагностикалық құрал болып табылады. SS-A және SS-52/60 нәруызы кіші РНҚ және жасуша ядросы мен цитоплазмада рибонуклеопротеиндік бөлшектермен байланысады және адамның цитоплазмалық рибонуклеопротеиндік кешеннің компоненті болып табылады. Осы екі антигенге қарсы аутоантиденелер бірінші кезекте коллагеноздар кезінде, әсіресе Шегрен синдромында және қызыл жегінің әртүрлі түрінде табылған. SS-A және SS-В компоненттеріне аутоантиденелер біріншілік Шегрен синдромымен 40-80% науқастарда және ЖҚН А30-50% науқастарда болады. Шегрен синдромы бар науқастарда SS-A және SS-B антиденелер жиі қосарланып (комбинацияда) кездеседі. SS-A және SS-B антиденелерінің HLA-DR3 және DR2 фенотиптерімен тығыз байланыс салдарынан генетикалық бейімділікті болжайды.
Шегрен синдромы - сілекей және көз жасы бездерін зақымдайтын, ксеростомия мен ксероофтальмияға әкеп соғатын созылмалы аутоиммундық ауру болып табылады. Шегрен синдромы бар науқаста SS-A және SS-В антиденелерінің анықталуы аурудың мынадай экстрагландулярлы көріністерін: васкулитті, лимфоаденопатияны, спленомегалияны, анемияны және лейкопенияны болжай алады. SS-A антиденелер әдетте фотосенситивтік терілік көріністердің айқын симптомдары бар ЖҚН науқастар популяциясында кездеседі. dsDNA антидене титрі жоғары науқастарға қарағанда Ro/SS-A антиденелерінің пайда болуымен жүретін ЖҚН кезінде гломерулонефрит сирек кездеседі, бірақ тері зақымдануының белгілі қауіпі мен фотосезімталдылыққа бейімділік болады.
Әйелдердің жүктілік уақытында ұрықтың ауыр кардиальді патологияларының даму қаупі факторы ретінде SS-A компонентіне антиденелерді анықтау үлкен мағына береді. SS-A антиденелері балалары неонатальді қызыл жегі синдромымен сырқаттанатын 98% әйелде анықталады. Бұл аурудың негізінде нәрестенің қанына бала жолдасы арқылы SS-A антиденелердің енуі жатыр. Туа біткен қызыл жегінің басты көріністері: дерматомиозит және туа пайда болған көлденең блокада, гепатит, гемолитикалық анемия және тромбоцитопениямен байқалатын бірқатар жүйелік және гематологиялық синдромдар болып табылады. Туа біткен қызыл жегі бар балалардың аналарының жартысына жуығы, әдетте, нәресте туылғанға дейін симптомсыз (асимптоматикалық) болып табылады. Босанғаннан кейін асимптоматикалық аналардың көбінде дәнекер ұлпаның сол немесе өзге ауруларының клиникалық көрінісі дамиды. Дәнекер ұлпаның аралас ауруларына күдікті барлық жүкті әйелдер ұрықта туа біткен қызыл жегінің қауіп тобын анықтау үшін иммунологиялық тексерістен өтуі қажет.